Drętwienie rąk i dłoni – możliwe przyczyny i diagnostyka

Drętwienie rąk i dłoni najczęściej wynika z ucisku nerwu – przede wszystkim w zespole cieśni nadgarstka – albo z uszkodzenia wielu nerwów naraz, czyli polineuropatii. Wskazówką jest to, które palce drętwieją i w jakich sytuacjach. Nagłe, jednostronne drętwienie z osłabieniem ręki lub zaburzeniami mowy może oznaczać udar – wtedy dzwoń pod 112. Przewlekłe lub nawracające drętwienie warto skonsultować z neurologiem.

Które palce drętwieją – i co to może oznaczać

1. Kciuk, palec wskazujący, środkowy i połowa serdecznego – typowy obszar nerwu pośrodkowego. Najczęstszą przyczyną jest zespół cieśni nadgarstka: objawy nasilają się w nocy i nad ranem, przy jeździe na rowerze, trzymaniu telefonu lub kierownicy.
2. Palec mały i połowa serdecznego – obszar nerwu łokciowego. Nerw ten jest często uciskany w okolicy łokcia, np. przy długim opieraniu łokci na biurku lub spaniu z mocno zgiętą ręką.
3. Drętwienie biegnące od szyi wzdłuż ręki, często z bólem karku – może wskazywać na ucisk korzenia nerwowego w odcinku szyjnym kręgosłupa (np. przy dyskopatii).
4. Obie dłonie i obie stopy, „w kształcie rękawiczek i skarpetek” – typowy obraz polineuropatii.

Najczęstsze przyczyny drętwienia rąk

1. Zespół cieśni nadgarstka – sprzyjają mu praca manualna, ciąża, cukrzyca, niedoczynność tarczycy i reumatoidalne zapalenie stawów.
2. Ucisk nerwu łokciowego w okolicy łokcia.
3. Zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatia odcinka szyjnego kręgosłupa.
4. Polineuropatia – najczęściej cukrzycowa, ale także przy niedoborze witaminy B12, nadużywaniu alkoholu, chorobach nerek, tarczycy i po niektórych lekach. Więcej o tej grupie chorób w artykule Profilaktyka i leczenie schorzeń obwodowego układu nerwowego.
5. Choroby ośrodkowego układu nerwowego – np. stwardnienie rozsiane, w którym drętwienie bywa jednym z pierwszych objawów.
6. Hiperwentylacja i lęk – mrowienie dłoni i okolicy ust podczas szybkiego oddychania, często w trakcie ataku paniki.

Kiedy pilnie do lekarza?

Dzwoń pod 112, gdy drętwienie pojawiło się nagle i:

1. dotyczy jednej strony ciała (ręki i nogi albo ręki i twarzy),
2. towarzyszy mu osłabienie, opadnięcie kącika ust lub zaburzenia mowy,
3. pojawiło się razem z nagłymi zawrotami głowy lub zaburzeniami widzenia.

Szybkiej wizyty u lekarza wymaga też drętwienie z narastającym osłabieniem rąk lub nóg, zaburzeniami oddawania moczu albo po urazie kręgosłupa.

Jak wygląda diagnostyka u neurologa?

1. Wywiad – kiedy drętwienie się pojawia, które palce obejmuje, czy towarzyszy mu ból, osłabienie, choroby przewlekłe i przyjmowane leki.
2. Badanie neurologiczne – ocena czucia, siły mięśni, odruchów i prób prowokacyjnych, np. przy podejrzeniu cieśni nadgarstka.
3. Badania dodatkowe w zależności od podejrzeń: badanie przewodnictwa nerwowego (ENG/EMG), badania krwi (m.in. glukoza, hemoglobina glikowana, witamina B12, TSH), rezonans magnetyczny odcinka szyjnego kręgosłupa.

Na podstawie wyników neurolog ustala leczenie. W zespole cieśni nadgarstka na początku pomaga zwykle unieruchomienie nadgarstka w nocy (orteza) i modyfikacja aktywności, a gdy to nie wystarcza – kierowanie na zabieg odbarczenia nerwu. W polineuropatii kluczowe jest leczenie przyczyny, np. wyrównanie cukrzycy lub uzupełnienie witaminy B12.

Co zabrać na wizytę

Wyniki ostatnich badań krwi, opisy badań obrazowych kręgosłupa (jeśli były), listę leków i krótką notatkę: od kiedy trwa drętwienie, które palce obejmuje i kiedy się nasila. To znacznie skraca drogę do rozpoznania.

Źródła

• National Institute for Health and Care Excellence (NICE), Clinical Knowledge Summaries: Carpal tunnel syndrome.
• American Academy of Neurology – zalecenia dotyczące diagnostyki polineuropatii.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.